Πρώτα απ’ όλα: τα πιατίνια φθείρονται
Πριν ξεκινήσουμε, μια βασική επισήμανση. Τα πιατίνια είναι αναλώσιμα.
Επειδή είναι μεταλλικά, φαίνονται ανθεκτικά. Όμως κάθε φορά που παίζετε, η μπαγκέτα τα χτυπά και αυτά πάλλονται. Αν συνεχίσετε να παίζετε ένα πιατίνι, αργά ή γρήγορα θα ραγίσει ή θα σπάσει κάποιο κομματάκι του. Αυτό δεν σημαίνει ότι του φερθήκατε άσχημα. Είναι απλώς η φύση του οργάνου.
Επομένως, αυτό το άρθρο δεν εξηγεί πώς να μη ραγίσει ποτέ ένα πιατίνι. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν συνήθειες που μειώνουν τη ζωή ενός πιατινιού χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε: να παίζουμε χωρίς χιτώνιο στη βάση, να σφίγγουμε υπερβολικά την πεταλούδα κ.ο.κ. Αν το άρθρο σάς βοηθήσει να εντοπίσετε τέτοια πράγματα, έχει πετύχει τον σκοπό του.
Οι ρωγμές τείνουν να ξεκινούν στα ίδια σημεία
Ένα πιατίνι είναι ένα μεταλλικό φύλλο, αλλά δεν ραγίζει σε τυχαία σημεία. Οι ρωγμές εμφανίζονται κυρίως σε τρία σημεία.
Ρωγμές που προχωρούν από την άκρη προς τα μέσα, ρωγμές που εκτείνονται περιμετρικά στο σώμα ή στη βάση της καμπάνας και ρωγμές που ξεκινούν από το χείλος της κεντρικής οπής προς την καμπάνα. Και όσοι επισκευάζουν πιατίνια επαγγελματικά τις κατατάσσουν περίπου σε αυτές τις τρεις ομάδες.
Από τις τρεις, αυτές που βλέπουμε συχνότερα είναι στην άκρη και στο σώμα. Δεν έχουμε στατιστικά στοιχεία, αλλά ανάμεσα στα ραγισμένα πιατίνια αυτές οι δύο κατηγορίες ξεχωρίζουν. Είναι τα σημεία όπου χτυπάτε το πιατίνι, οπότε αυτό δεν προκαλεί έκπληξη.
Υπάρχει και κάτι ακόμη, ξεχωριστό από τις ρωγμές: φθορά που εμφανίζεται ως αλλαγή σχήματος. Η κεντρική οπή τεντώνεται από κύκλος σε οβάλ ή το χείλος παραμορφώνεται. Εδώ το μέταλλο δεν έχει σχιστεί πουθενά, οπότε είναι πιο ξεκάθαρο να το εξετάσουμε χωριστά από τις ρωγμές.
Μια επιφύλαξη από την αρχή: το σημείο μιας ρωγμής από μόνο του δεν μπορεί να σας πει την αιτία. Ακόμη και με το πιατίνι στα χέρια, και λαμβάνοντας υπόψη πού, πώς και για πόσο καιρό χρησιμοποιήθηκε, τις περισσότερες φορές δεν μπορεί κανείς να είναι 100% σίγουρος. Αυτό που μπορείτε να κάνετε είναι μια τεκμηριωμένη εκτίμηση. Διαβάστε όσα ακολουθούν ως υλικό για αυτή την εκτίμηση, τίποτα περισσότερο.
Ορισμένες φθορές δείχνουν μια πιθανή αιτία
Σε ορισμένα συμπτώματα, η αιτία μαντεύεται σχετικά εύκολα.
Αν η κεντρική οπή έχει τεντωθεί κατά μήκος, υποψιαστείτε τον τρόπο στερέωσης του πιατινιού. Αν το χείλος έχει παραμορφωθεί, το πιθανότερο είναι ότι το πιατίνι έπεσε ή ανατράπηκε, όχι ότι καταστράφηκε από το παίξιμο. Καμία από τις δύο δεν είναι ρωγμή· και οι δύο είναι αλλαγές σχήματος, και τις αναγνωρίζετε με μια ματιά.
Μάλιστα, ορισμένοι μεγάλοι κατασκευαστές πιατινιών παρουσιάζουν ακριβώς αυτές τις δύο περιπτώσεις, με φωτογραφίες, στις σελίδες εγγύησής τους ως παραδείγματα φθοράς λόγω χρήσης. Με άλλα λόγια, ακόμη και από την πλευρά του κατασκευαστή, αυτές είναι οι περιπτώσεις όπου η αιτία συμπεραίνεται πιο εύκολα.
Οι ρωγμές στην άκρη ή στο σώμα δεν είναι τόσο απλές. Έφταιγε η τεχνική, η γωνία ή απλώς ο τεράστιος αριθμός χτυπημάτων; Συνήθως αλληλεπικαλύπτονται πολλοί παράγοντες.
Γι’ αυτό, ο πιο ακριβής τρόπος να το σκεφτείτε είναι ο εξής: το σημείο όπου ράγισε δεν είναι η αιτία. Είναι το σημείο από όπου ξεκινάτε την αναζήτηση.
Μια παραμορφωμένη οπή δεν είναι ακόμη ρωγμή. Το «keyholing», όταν η στρογγυλή οπή τεντώνεται σε οβάλ σαν κλειδαρότρυπα, δεν σημαίνει ότι το μέταλλο έχει σχιστεί. Η οπή έχει φθαρεί από την τριβή με τον άξονα της βάσης. Η αιτία είναι διαφορετική, οπότε είναι πιο ξεκάθαρο να την εξετάσουμε χωριστά από τις ρωγμές. Είναι επίσης ένα από τα λίγα σημάδια που μπορείτε να εντοπίσετε πριν εμφανιστεί ρωγμή.
| Είδος | Σημείο | Μια πιθανή εξήγηση |
|---|---|---|
| Ρωγμή | Άκρη | Η γωνία του χτυπήματος. Προχωρά προς τα μέσα |
| Σώμα, βάση της καμπάνας | Χτυπήματα στο ίδιο σημείο, έντονη χρήση. Συχνά εκτείνεται περιμετρικά | |
| Χείλος της κεντρικής οπής | Υπερβολικό σφίξιμο. Προχωρά από την οπή προς την καμπάνα | |
| Αλλαγή σχήματος (όχι ρωγμή) | Κεντρική οπή | Τριβή με τον άξονα. Λείπει το χιτώνιο ή η στερέωση είναι πολύ χαλαρή |
| Χείλος | Πτώση ή ανατροπή |
Οι πιο συνηθισμένες: ρωγμές στην άκρη και στο σώμα
Ας ξεκινήσουμε από τις πιο συνηθισμένες: ρωγμές που προχωρούν από την άκρη προς τα μέσα και ρωγμές στο σώμα.
Από την άκρη προς τα μέσα
Μια μικρή σχισμή προχωρά προς τα μέσα από ένα σημείο του χείλους. Στην αρχή μπορεί να είναι μόλις λίγα χιλιοστά, τόσο μικρή που δεν θα την προσέχατε αν δεν σας την έδειχνε κάποιος.
Το πρόβλημα είναι ότι μπορεί να συνεχίσει να μεγαλώνει. Κάθε χτύπημα συγκεντρώνει δύναμη στην αιχμή της, έτσι μια ρωγμή λίγων χιλιοστών μπορεί να μεγαλώσει και τελικά να καμπυλώσει ακολουθώντας το χείλος. Το να την εντοπίσετε όσο είναι ακόμη μικρή κάνει τη διαφορά.
Στο σώμα
Αυτές οι ρωγμές εμφανίζονται στην επιφάνεια παιξίματος. Είναι λιγότερο συχνές από τις ρωγμές στην άκρη, αλλά όχι ασυνήθιστες.
Κινούνται σε μία από δύο κατευθύνσεις. Κάποιες προχωρούν ακτινικά, προς το κέντρο. Άλλες κινούνται πλάγια, ακολουθώντας περιμετρικά τις αυλακώσεις της τόρνευσης, και αυτές εντοπίζονται ιδιαίτερα δύσκολα. Επειδή έχουν την ίδια κατεύθυνση με τις αυλακώσεις, σε ορισμένο φωτισμό δεν μπορείτε να τις ξεχωρίσετε.
Λέγεται ότι οι ρωγμές στο σώμα εμφανίζονται όταν το ίδιο σημείο χτυπιέται ξανά και ξανά, όπως όταν ένα μοτίβο στο ride πέφτει συνεχώς ακριβώς στο ίδιο σημείο.
Για να ψάξετε για ρωγμές, χρησιμοποιήστε καλό φωτισμό και κοιτάξτε υπό γωνία. Οι λεπτές ρωγμές δεν φαίνονται όταν κοιτάτε κατευθείαν. Γείρετε το πιατίνι ώστε να πιάνει το φως, και η ρωγμή θα ξεχωρίσει ως γραμμή. Βοηθά επίσης να περάσετε το δάχτυλό σας κατά μήκος της άκρης: αν σκαλώνει κάπου, κάτι υπάρχει εκεί.
Στην άκρη, η γωνία μετράει περισσότερο από τη δύναμη
Πώς μπορείτε λοιπόν να περιορίσετε τις ρωγμές στην άκρη και στο σώμα; Εδώ, η γωνία επαφής μετράει περισσότερο από το πόσο δυνατά χτυπάτε.
Όταν η μπαγκέτα συναντά την άκρη σε ορθή γωνία, συγκρούεται με τη λεπτή άκρη σε ένα μόνο σημείο και η δύναμη δεν έχει πού να διαχυθεί. Ο καλύτερος τρόπος είναι το αντίθετο. Γείρετε την μπαγκέτα μέχρι να γίνει σχεδόν παράλληλη με την επιφάνεια και χτυπήστε την άκρη ξυστά με το παχύτερο σημείο λίγο πίσω από τη μύτη, όχι με την ίδια τη μύτη, συνεχίζοντας την κίνηση. Η διαφορά στην καταπόνηση, τόσο του πιατινιού όσο και της μπαγκέτας, είναι τεράστια.
Αυτό αφορά το στήσιμο όσο και την τεχνική. Αν ένα πιατίνι στέκεται πολύ όρθιο, ό,τι κι αν κάνετε, θα καταλήξετε να το χτυπάτε κατά μέτωπο. Αν η γωνία σάς φαίνεται άβολη, κοιτάξτε πρώτα τη βάση.
Το πόσο θα το γείρετε εξαρτάται από το ύψος σας, το ύψος του πιατινιού και τον τρόπο που παίζετε, οπότε δεν υπάρχει συγκεκριμένος αριθμός. Αν θέλετε ένα σημείο αναφοράς, ελέγξτε αν η μπαγκέτα γλιστρά πάνω στην επιφάνεια και φεύγει. Αν όμως το γείρετε υπερβολικά, τα χτυπήματά σας γίνονται τόσο ρηχά που δεν βγάζουν αρκετή ένταση.
Στο σώμα, μοιράστε τα χτυπήματά σας σε διάφορα σημεία. Τα επαναλαμβανόμενα χτυπήματα στο ίδιο σημείο συσσωρεύουν καταπόνηση εκεί. Ακόμη και μια μικρή μετακίνηση του σημείου όπου παίζετε το μοτίβο σας θα πρέπει να βοηθήσει.
Γιατί τα πιατίνια ραγίζουν στη βάση της καμπάνας, εκεί που δεν χτυπάει κανείς
Αυτό που εκπλήσσει τους περισσότερους είναι η βάση της καμπάνας (bell). Μπορεί να χτυπάτε την ίδια την καμπάνα, αλλά κανείς δεν σημαδεύει το σημείο όπου αυτή συναντά το σώμα. Κι όμως, μερικές φορές οι ρωγμές ξεκινούν ακριβώς εκεί.
Αν κοιτάξετε μια τομή, ο λόγος γίνεται σαφής. Το σχήμα ενός πιατινιού αλλάζει από τον θόλο στη μέση, στο ήπια κεκλιμένο σώμα και στη λεπτή άκρη. Το μόνο σημείο όπου αυτή η αλλαγή είναι απότομη είναι εκεί όπου η καμπάνα μετατρέπεται σε σώμα.
Είτε πρόκειται για χαρτί είτε για μέταλλο, ένα φύλλο που λυγίζει αρχίζει να φθείρεται στο σημείο της τσάκισης. Η δύναμη τείνει να συγκεντρώνεται όπου το σχήμα αλλάζει απότομα. Η βάση της καμπάνας είναι σημείο καταπόνησης για τον ίδιο λόγο.
Επιπλέον, η καμπάνα είναι από τα παχύτερα σημεία ενός πιατινιού. Έτσι, η βάση της καμπάνας είναι ένα όριο όπου όχι μόνο το σχήμα αλλά και το πάχος αλλάζει απότομα.
Κάποιες φορές θα δείτε την εξήγηση ότι «τα χτυπήματα μετατοπίζουν τη μοριακή δομή του πιατινιού μέχρι να ραγίσει». Το μέταλλο που εξασθενεί σταδιακά υπό επαναλαμβανόμενη καταπόνηση περιγράφεται γενικά ως κόπωση μετάλλου. Αυτό δεν σημαίνει ότι «αφού είναι κόπωση μετάλλου, θα ραγίσει μετά από τόσα χρόνια». Το πάχος, το σχήμα, η συχνότητα χρήσης, το στήσιμο και η φύλαξη παίζουν όλα ρόλο, οπότε η ζωή ενός πιατινιού δεν μετριέται σε χρόνια.
Αν ραγίσει από το κέντρο, ελέγξτε πρώτα το χιτώνιο
Αν μια ρωγμή ξεκινά από την κεντρική οπή, το πρώτο που πρέπει να ελέγξετε είναι το χιτώνιο (sleeve): ο κοντός πλαστικός ή νάιλον σωλήνας που περνά στον άξονα της βάσης.
Αν είναι ραγισμένο ή έχει χαθεί χωρίς να το προσέξετε, η οπή του πιατινιού ακουμπά απευθείας στον μεταλλικό άξονα. Κάθε φορά που παίζετε, μέταλλο χτυπά πάνω σε μέταλλο, και η οπή σιγά σιγά φθείρεται και ανοίγει. Όταν μια στρογγυλή οπή έχει τεντωθεί σε οβάλ σαν κλειδαρότρυπα, το φαινόμενο λέγεται «keyholing». Δεν οφείλεται σε υπερβολικό σφίξιμο. Ισχύει το αντίθετο: συμβαίνει όταν το πιατίνι κινείται υπερβολικά πάνω στον άξονα και η οπή φθείρεται.
Τα χιτώνια φθείρονται. Κοστίζουν ελάχιστα, αλλά αν παίζετε χωρίς χιτώνιο, το πιατίνι βρίσκεται σε πραγματικά δυσμενή θέση.
Το άλλο εξάρτημα είναι οι τσόχες, μία πάνω από το πιατίνι και μία από κάτω. Εμποδίζουν το πιατίνι να ακουμπά στα μεταλλικά εξαρτήματα και του επιτρέπουν να κινείται ελεύθερα. Με τον καιρό συμπιέζονται, σκληραίνουν και παύουν να κάνουν τη δουλειά τους. Μια συμπιεσμένη τσόχα φαίνεται απολύτως φυσιολογική πάνω στη βάση, και ίσως γι’ αυτό είναι το εξάρτημα που παραβλέπεται περισσότερο. Πιέστε τη με το δάχτυλο. Αν δεν υποχωρεί καθόλου, ήρθε η ώρα να την αλλάξετε.
Πόσο σφιχτή είναι η πεταλούδα σας;
Αυτό παραβλέπεται πολύ συχνά. Το να «κλειδώσετε» το πιατίνι μοιάζει πιο ασφαλές, οπότε είναι δελεαστικό να σφίξετε την πεταλούδα μέχρι τέρμα. Καταλαβαίνουμε το συναίσθημα, αλλά για το πιατίνι είναι το αντίθετο από αυτό που χρειάζεται.
Αν τη σφίξετε δυνατά, περιορίζετε την κίνηση μέχρι και την καμπάνα. Είναι σαν να πιέζετε δυνατά τη βάση ενός οργάνου που παράγει τον ήχο του πάλλοντας. Επιπλέον, ασκείται περιττή καταπόνηση γύρω από την κεντρική οπή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όσο πιο χαλαρά τόσο καλύτερα. Αν είναι πολύ χαλαρή, το πιατίνι κινείται υπερβολικά και η μπαγκέτα αρχίζει να το βρίσκει σε γωνίες που δεν θέλατε. Κι αυτό μειώνει τη ζωή του.
Ως γενικός κανόνας, το πιατίνι πρέπει να ταλαντεύεται φυσικά όταν το χτυπάτε και μετά να επανέρχεται μόνο του. Δεν χρειάζονται εργαλεία. Αρκεί να το σφίξετε με το χέρι, με ελαφριά πίεση.
| Εξάρτημα | Τι να προσέξετε | Πότε να παρέμβετε |
|---|---|---|
| Χιτώνιο | Ραγισμένο, με σπασμένα κομμάτια ή λείπει | Αλλάξτε το αν είναι ραγισμένο. Μην παίζετε ποτέ χωρίς αυτό |
| Τσόχες (πάνω και κάτω) | Συμπιεσμένες ή σκληρές | Αλλάξτε τες αν δεν υποχωρούν όταν τις πιέζετε |
| Πεταλούδα | Πολύ σφιχτή ή πολύ χαλαρή | Σφίξιμο με το χέρι, με ελαφριά πίεση |
| Οπή του πιατινιού | Τεντωμένη κατά μήκος | Αν αλλάζει σχήμα, επανεξετάστε τη στερέωση |
Υπάρχουν κατασκευαστικά ελαττώματα;
Εδώ θα σας μιλήσουμε ειλικρινά, ως άνθρωποι που ασχολούμαστε με πιατίνια.
Ελαττώματα που οφείλονται στη διαδικασία κατασκευής μπορούν να συμβούν. Όσο προσεκτικός κι αν είναι ο ποιοτικός έλεγχος, τα κατασκευαστικά προβλήματα δεν μπορούν ποτέ να μηδενιστούν εντελώς. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, κάθε κατασκευαστής λειτουργεί με την παραδοχή ότι μπορεί να προκύψουν. Ορισμένοι κατασκευαστές εξηγούν ότι επιθεωρούν τα πιατίνια που επιστρέφονται, ανατρέχουν στα αρχεία παραγωγής τους και αξιοποιούν όσα μαθαίνουν για να βελτιώσουν την ποιότητα.
Παρ’ όλα αυτά, δεν έχουμε στοιχεία για το πόσες ρωγμές οφείλονται στη χρήση και πόσες στην κατασκευή. Ούτε έχουμε δει ποτέ κάποιον να δημοσιεύει τέτοια στοιχεία. Επομένως, δεν μπορούμε να πούμε τίποτα για την αναλογία.
Και αξίζει να το γνωρίζετε: υπάρχουν ρωγμές των οποίων την αιτία δεν μπορεί να προσδιορίσει ούτε ο ίδιος ο κατασκευαστής. Ένας κατασκευαστής αναφέρει ξεκάθαρα στη σελίδα εγγύησής του ότι, σε φθορές όπου αποκόπτεται τμήμα του χείλους, η αιτία δεν μπορεί να προσδιοριστεί. Ακόμη και οι επαγγελματίες, με το πιατίνι μπροστά τους, δεν μπορούν πάντα να την εντοπίσουν.
Και στη VEQUS, όταν υπάρχει υποψία κατασκευαστικού ελαττώματος, ελέγχουμε την κατάσταση του πιατινιού και αντιμετωπίζουμε κάθε περίπτωση ξεχωριστά.
Οι όροι εγγύησης διαφέρουν ανάλογα με τον κατασκευαστή και τη χώρα. Ακόμη και στην ίδια μάρκα, η κάλυψη μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το πού αγοράσατε το πιατίνι. Αν δεν είστε σίγουροι, ρωτήστε το κατάστημα από όπου το αγοράσατε.
Σχετικά με τα πιατίνια στα στούντιο πρόβας
Κάθε τόσο, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, βλέπει κανείς αναρτήσεις για ραγισμένα πιατίνια σε στούντιο πρόβας. Έχουν γίνει επίσης πιο συχνές οι παρακλήσεις του τύπου «παρακαλούμε μην τα χτυπάτε τόσο δυνατά».
Καταρχάς, απλώς χρησιμοποιούνται πολύ περισσότερο. Ένα πιατίνι που το παίζει ένας άνθρωπος στο σπίτι και ένα πιατίνι που το παίζει διαφορετικός ντράμερ κάθε λίγες ώρες, κάθε μέρα, δέχονται εντελώς διαφορετική καταπόνηση. Και κάθε ντράμερ παίζει και στήνει διαφορετικά. Κατά κάποιον τρόπο, είναι απολύτως φυσικό να φθείρονται γρηγορότερα.
Επιπλέον, στο παρασκήνιο υπάρχουν άλλα δύο ζητήματα.
Το ένα είναι η τιμή. Οι τιμές των πιατινιών έχουν αυξηθεί αρκετές φορές τα τελευταία χρόνια. Οι τιμές των μετάλλων, τα θαλάσσια ναύλα και οι συναλλαγματικές ισοτιμίες είναι εκτός ελέγχου του κατασκευαστή, και αυτοί είναι οι λόγοι που αναφέρονται στις ανακοινώσεις αυξήσεων. Όταν ένα μόνο crash κοστίζει όσο κοστίζει σήμερα, αυτό δεν είναι αμελητέο για ένα στούντιο με δεκάδες πιατίνια.
Το άλλο ίσως δεν είναι ευρέως γνωστό. Τα πιατίνια των στούντιο δεν καλύπτονται από την εγγύηση του κατασκευαστή. Ενοικίαση, backline, στούντιο πρόβας, στούντιο ηχογράφησης: αρκετοί κατασκευαστές δηλώνουν ξεκάθαρα ότι τα πιατίνια που χρησιμοποιούνται για τέτοιους σκοπούς δεν καλύπτονται.
Με άλλα λόγια, όταν ένα πιατίνι ραγίσει, το κόστος το επωμίζεται το στούντιο. Οι όροι πολλών στούντιο προβλέπουν ότι ο πελάτης μπορεί να χρεωθεί, αλλά στην πράξη κανείς δεν σπάει ένα πιατίνι επίτηδες. Τα περισσότερα απλώς φτάνουν στο τέλος της ζωής τους με την κανονική χρήση, και το κόστος το επωμίζεται το στούντιο.
Αυτό δεν είναι κήρυγμα περί καλών τρόπων, και κανείς δεν φταίει. Απλώς τα στούντιο έχουν πραγματικούς λόγους να προσέχουν τον εξοπλισμό τους. Αν το γνωρίζετε, ίσως το δείτε λίγο διαφορετικά.
Στη φύλαξη, προσοχή στην υγρασία
Ο τρόπος που μεταχειρίζεστε ένα πιατίνι όταν δεν το παίζει κανείς μετράει περισσότερο απ’ όσο ίσως νομίζετε.
Αυτό που συνήθως παραβλέπεται είναι η υγρασία. Τα πιατίνια είναι μεταλλικά, οπότε αν μένουν σε υγρό χώρο, είναι πιο πιθανό να αποχρωματιστούν και να θαμπώσουν. Το ασφαλέστερο είναι να αποφεύγετε αποθήκες στην αυλή, ντουλάπες και αποθηκευτικούς χώρους που επηρεάζονται από τις εξωτερικές συνθήκες.
Έπειτα υπάρχει ο ιδρώτας. Μετά το παίξιμο, ένα πιατίνι έχει πάνω του λιπαρότητα και ιδρώτα από τα χέρια σας. Αν το βάλετε κατευθείαν στη θήκη και την κλείσετε, μένει για ώρες κλεισμένο μαζί με την υγρασία. Ένα γρήγορο σκούπισμα με στεγνό πανί θα πρέπει να κάνει πραγματική διαφορά.
Όσον αφορά τον τρόπο φύλαξης, μπορείτε να τα φυλάτε όρθια ή οριζόντια. Οι θήκες και τα ειδικά ράφια συνήθως κρατούν τα πιατίνια όρθια, και αυτό δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα. Αυτό που πρέπει να αποφεύγετε είναι να αφήνετε ένα γυμνό πιατίνι ακουμπισμένο κάπου. Καλό είναι επίσης να μην το ακουμπάτε απευθείας σε σκληρό πάτωμα, γιατί η άκρη χτυπά εύκολα.
Όταν στοιβάζετε πιατίνια, βάλτε ένα πανί ανάμεσά τους. Το μέταλλο που τρίβεται απευθείας πάνω σε μέταλλο γρατζουνίζει την επιφάνεια. Επίσης, αποφεύγετε να μεταφέρετε τα πιατίνια ενώ είναι ακόμη στις βάσεις τους. Οι κραδασμοί κατά τη μεταφορά ασκούν απρόσμενη δύναμη στη στερέωση.
Όπως είδαμε, ένα στραβωμένο χείλος είναι ένδειξη ότι το πιατίνι έπεσε ή ανατράπηκε. Με άλλα λόγια, η φθορά από μια πτώση αφήνει το σημάδι της στο σχήμα του πιατινιού.
Αν βρείτε ρωγμή
Πρώτα απ’ όλα, μη συνεχίσετε να το παίζετε όπως είναι. Αυτό προηγείται όλων των άλλων.
Υπάρχουν δύο λόγοι. Ο ένας είναι η ασφάλεια: αν η ρωγμή μεγαλώσει και αποκοπεί ένα μεγάλο κομμάτι, μπορεί να εκτιναχθούν θραύσματα. Ο άλλος είναι ότι όταν λείπει πια ένα μεγάλο κομμάτι, η αιτία δεν μπορεί πλέον να προσδιοριστεί. Αυτή ακριβώς είναι η περίπτωση που εννοεί ένας κατασκευαστής όταν λέει ότι η αιτία μιας φθοράς όπου αποκόπτεται τμήμα του χείλους δεν μπορεί να εξακριβωθεί. Ακόμη κι αν υποψιάζεστε κατασκευαστικό ελάττωμα, δεν υπάρχει τρόπος να κριθεί χωρίς το αρχικό σχήμα.
Και αν το πιατίνι καλύπτεται ακόμη από εγγύηση, μιλήστε με το κατάστημα από όπου το αγοράσατε πριν κάνετε οτιδήποτε μόνοι σας. Το άνοιγμα οπών ή παρόμοιες επεμβάσεις μπορεί να ακυρώσουν την εγγύηση. Αν κάνετε τα πράγματα με λάθος σειρά, μπορεί να χάσετε βοήθεια που διαφορετικά θα δικαιούσασταν.
Με αυτά κατά νου: δυστυχώς, μια ρωγμή, από τη στιγμή που υπάρχει, δεν αναιρείται. Ό,τι κι αν κάνετε, εκείνο το σημείο δεν θα είναι ποτέ τόσο ανθεκτικό όσο πριν.
Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι το πιατίνι πρέπει να πεταχτεί. Η επισκευή είναι μια επιλογή. Υπάρχουν εργαστήρια και drum techs που επισκευάζουν πιατίνια, και η δουλειά τους αξιοποιείται σε χώρους όπου τα πιατίνια φθείρονται γρήγορα, όπως τα στούντιο και οι σχολικές μπάντες.
Όσα ακολουθούν περιγράφουν μεθόδους που χρησιμοποιούν συνεργεία επισκευής και εργαστήρια. Δεν συνιστούμε να επεξεργαστείτε μόνοι σας το μέταλλο με εργαλεία. Μια στιγμή απροσεξίας κατά το τρύπημα ή το κόψιμο μπορεί να ανοίξει απότομα μια ρωγμή, και η άκρη ενός πιατινιού είναι πιο κοφτερή απ’ όσο νομίζετε. Διαβάστε τα μόνο για ενημέρωση.
Δύο βασικές προσεγγίσεις
Η μία είναι να σταματήσει η ρωγμή να προχωρά περαιτέρω. Ανοίγεται μια μικρή οπή σε κάθε άκρο της ρωγμής. Η ιδέα είναι ότι η στρογγυλή οπή «πιάνει» τη ρωγμή εκεί όπου θα συνέχιζε να μεγαλώνει και διαχέει τη συγκεντρωμένη δύναμη. Για ρωγμές που εκτείνονται περιμετρικά, υπάρχει και μια μέθοδος που ανοίγει μια λεπτή εγκοπή ανάμεσα στις δύο οπές.
Η άλλη είναι να αφαιρεθεί εντελώς το ραγισμένο τμήμα: κόβεται μόνο το ραγισμένο κομμάτι, γίνεται μια κοπή σε σχήμα V γύρω του ή, στην πιο ριζική εκδοχή, κόβεται όλη η περιφέρεια ώστε το πιατίνι να μικρύνει κατά ένα μέγεθος. Για ρωγμές που ξεκινούν από την άκρη, η κοπή σε σχήμα V είναι συνηθισμένη επιλογή. Η ιδέα είναι ότι η πλευρά που κόπηκε γίνεται ελαφρύτερη, οπότε το πιατίνι τείνει να ισορροπεί πάνω στη βάση με αυτή την πλευρά μακριά από εσάς, και η μπαγκέτα είναι λιγότερο πιθανό να χτυπήσει εκείνο το σημείο.
Για την περιοχή γύρω από την κεντρική οπή, υπάρχουν μέθοδοι όπως η τοποθέτηση δακτυλίου ή η επαναφορά της οπής σε τέλειο κύκλο. Ακόμη και στα συνεργεία επισκευής, η φθαρμένη οπή και η ρωγμή αντιμετωπίζονται ως διαφορετικές εργασίες.
Ως μέθοδος επισκευής αναφέρεται μερικές φορές και η ένωση της ρωγμής με κόλληση ή φλόγιστρο.
Όποια μέθοδος κι αν χρησιμοποιηθεί, ο ήχος θα αλλάξει. Αν αφαιρεθεί λίγο υλικό, η αλλαγή είναι μικρή· όσο περισσότερο αφαιρείται, τόσο μεγαλύτερη η αλλαγή. Ορισμένοι επισκευαστές εξηγούν ότι μια βαθιά κοπή προσθέτει ένα χαμηλό, κυματιστό στοιχείο στο σβήσιμο του ήχου, φέρνοντάς τον πιο κοντά σε κάτι σαν γκονγκ. Όσο μακραίνει μια εγκοπή, τόσο πιο αισθητά αρχίζουν να διαχωρίζονται οι υψηλές από τις χαμηλές συχνότητες, η μέγιστη ένταση μειώνεται, και το attack γίνεται πιο γρήγορο, με συντομότερο σβήσιμο. Δεν πρόκειται τόσο για αποκατάσταση του αρχικού ήχου όσο για την απόφαση να ζήσετε με έναν διαφορετικό.
Πολλοί επισκευαστές χρεώνουν πολύ λιγότερο απ’ όσο θα κόστιζε ένα καινούργιο πιατίνι, γεγονός που κάνει την επισκευή μια ρεαλιστική επιλογή. Ακόμη και μετά την επισκευή, όμως, ένα πιατίνι μπορεί να ραγίσει ξανά, ανάλογα με τον τρόπο χρήσης. Οι ίδιοι οι επισκευαστές το λένε ξεκάθαρα.
Επειδή πρόκειται για επεξεργασία μετάλλου, δεν είναι εύκολο να το κάνετε μόνοι σας. Αν η εγγύηση έχει λήξει και θέλετε ακόμη να συνεχίσετε να παίζετε εκείνο το πιατίνι, αξίζει να ρωτήσετε έναν επισκευαστή πριν το πετάξετε.
Στις ρωγμές της άκρης, ορισμένοι μουσικοί απλώς κόβουν το ραγισμένο κομμάτι και συνεχίζουν να παίζουν. Αλλάζουν τόσο το μέγεθος όσο και ο ήχος, οπότε δεν πρόκειται τόσο για επισκευή του πιατινιού όσο για γνωριμία με ένα διαφορετικό όργανο.
Συνοψίζοντας
Για κάθε σύμπτωμα, πού πρέπει να κοιτάξετε πρώτα; Ορίστε τα όλα σε έναν πίνακα.
| Σύμπτωμα | Τι να ελέγξετε πρώτα |
|---|---|
| Ρωγμή από την άκρη προς τα μέσα | Η γωνία των χτυπημάτων σας, το ύψος και η κλίση του πιατινιού, χαρακιές ή σπασίματα στην άκρη |
| Ρωγμή στο σώμα | Αν τα χτυπήματά σας πέφτουν σε ένα σημείο, πόσο πολύ παίζεται |
| Ρωγμή στη βάση της καμπάνας | Πόσο σφιχτή είναι η πεταλούδα, αν το πιατίνι ταλαντεύεται ελεύθερα |
| Ρωγμή στο χείλος της κεντρικής οπής | Αν είναι υπερβολικά σφιγμένο, η κατάσταση των εξαρτημάτων της βάσης |
| Παραμορφωμένη κεντρική οπή | Αν υπάρχει χιτώνιο και σε τι κατάσταση είναι, αν το πιατίνι ακουμπά απευθείας σε μέταλλο |
| Χείλος έντονα στραβωμένο ή σπασμένο | Πτώσεις ή ανατροπές, ο τρόπος μεταχείρισης κατά τη μεταφορά |
Δεν πρόκειται όμως για διαγνωστικό πίνακα. Ρωγμές στο ίδιο σημείο μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες. Δείτε τον ως λίστα με σημεία από όπου μπορείτε να ξεκινήσετε την αναζήτηση.
Από όλα αυτά, ελέγχετε τακτικά το χιτώνιο και τις τσόχες, ως τα αναλώσιμα που είναι. Ένα φθηνό εξάρτημα προστατεύει ένα πιατίνι που κοστίζει πολλαπλάσια. Και μόνο ο έλεγχος αυτών κάνει πραγματική διαφορά.
Κάτι τελευταίο. Όπως είπαμε στην αρχή, τα πιατίνια είναι αναλώσιμα. Δεν βρίσκονται όλες οι αιτίες στον μουσικό, και ακόμη και οι κατασκευαστές γράφουν ότι ορισμένες φθορές δεν έχουν αιτία που μπορεί να προσδιοριστεί. Αν ένα πιατίνι ραγίσει, δεν χρειάζεται να κατηγορείτε υπερβολικά τον εαυτό σας.
Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν πράγματα που μειώνουν τη ζωή ενός πιατινιού χωρίς να το ξέρετε. Ένα ραγισμένο χιτώνιο που μένει στη θέση του, μια πεταλούδα σφιγμένη υπερβολικά, ένα πιατίνι που στέκεται πολύ όρθιο. Το αν θα τα προσέξετε καθορίζει για πόσο καιρό θα παίζετε το ίδιο πιατίνι. Ρίξτε μια ματιά, μαζί με το στήσιμό σας στο σύνολό του.