Τι είναι το πιατίνι China;
Σχήμα, ήχος, ιστορία και τρόποι χρήσης

Τι είναι το πιατίνι China;

Την πρώτη φορά που είδατε ένα, ίσως αναρωτηθήκατε μήπως κάποιος το είχε στερεώσει λάθος.

Ένα τυπικό πιατίνι κατεβαίνει ομαλά από την καμπάνα στη μέση προς την άκρη. Ένα China ξεκινά με τον ίδιο τρόπο, αλλά λίγο πριν από την άκρη αλλάζει κατεύθυνση και η εξωτερική περιφέρεια γυρίζει προς τα πάνω. Σήμερα, τα περισσότερα China έχουν στρογγυλεμένη καμπάνα, περίπου όπως ένα crash.

Ο ήχος, με μία λέξη, είναι trashy και γεμάτος δύναμη. Οι αρμονικές ξεσπούν τη στιγμή που το χτυπάτε, και αντί για το ομαλό άνοιγμα ενός crash, παίρνετε μια κοφτερή αιχμή που πετάγεται αμέσως μπροστά. Γι’ αυτό κάποιοι μουσικοί το λένε απλώς «trash cymbal».

Υπάρχει επίσης ο τρόπος στερέωσης. Τα China συχνά τοποθετούνται ανάποδα, με την καμπάνα προς το πάτωμα. Έτσι η γυρισμένη άκρη στρέφεται προς τα κάτω και μπορείτε να χτυπήσετε την άκρη πλάγια με την μπαγκέτα, όπως θα κάνατε σε ένα crash.

Ωστόσο, αυτά τα χαρακτηριστικά ισχύουν για πολλά China, όχι για όλα. Τα σχήματα της καμπάνας ποικίλλουν, ορισμένα μοντέλα προορίζονται για κανονική στερέωση και μερικά δεν είναι καν στρογγυλά. Τελικά, αυτό που κάνει ένα πιατίνι China ίσως είναι περισσότερο ο ήχος του παρά το σχήμα του.

Για τον ρόλο των crash, των ride και των άλλων πιατινιών, δείτε το άρθρο Ποια είναι τα είδη των πιατινιών;

Οι ρίζες του: το κινέζικο bó

Όπως δείχνει και το όνομα, οι ρίζες του βρίσκονται στην Κίνα.

Τα μεταλλικά κρουστά αποτελούν μέρος της κινεζικής τελετουργικής, στρατιωτικής και θρησκευτικής μουσικής εδώ και πάρα πολύ καιρό. Το πιο γνωστό παράδειγμα είναι το bó (鈸). Χρησιμοποιείται σε ζεύγη: κρατάτε το καθένα από την τετραγωνισμένη καμπάνα του σαν λαβή και τα χτυπάτε μεταξύ τους πρόσωπο με πρόσωπο. Ακούγεται ακόμη σε παραδοσιακές παραστάσεις, όπως η Όπερα του Πεκίνου. Ορισμένα China παραδοσιακού κινεζικού τύπου έχουν ακόμη και σήμερα τετραγωνισμένη καμπάνα, πιθανότατα κατάλοιπο εκείνου του σχήματος που ήταν φτιαγμένο για να το κρατάει κανείς.

Το όνομα προέρχεται από το ότι οι Δυτικοί ονόμαζαν τα πιατίνια αυτού του σχήματος «China». Στην Κίνα υπάρχουν πολλοί συγγενείς του bó, ο καθένας με το δικό του σχήμα και ήχο, αλλά στη δυτική μουσική όλοι ομαδοποιούνται ως πιατίνια «τύπου China».

Κάτι ακόμη που αξίζει να γνωρίζετε είναι η διαφορά στην καταγωγή. Τα περισσότερα πιατίνια στα σημερινά ντραμς κατάγονται από την τουρκική παράδοση, με πλούσιο ήχο που ανοίγει. Το China προέρχεται από μια διαφορετική γενεαλογία, που εκτιμά τη διαπεραστική, trashy φωνή. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι το China αντιμετωπίζεται ως «πιατίνι εφέ» επειδή η διαφορετική του καταγωγή περνά αυτούσια στον ήχο. Για την ιστορία του ίδιου του πιατινιού, δείτε το άρθρο Η ιστορία και η εξέλιξη του πιατινιού.

Στα ντραμς για περισσότερα από 100 χρόνια

Αν πείτε «πιατίνι China», οι περισσότεροι σκέφτονται ροκ ή μέταλ. Όμως η ιστορία του China στα ντραμς πηγαίνει εκπληκτικά πίσω.

Το σκηνικό είναι η Αμερική της δεκαετίας του 1910, όταν ήταν δημοφιλές το ράγκταϊμ, λίγο πριν από τη γέννηση της τζαζ. Τα πιατίνια που ακούτε σε ηχογραφήσεις εκείνης της εποχής δεν μοιάζουν με τα σύγχρονα· έχουν τον κοφτερό, διαπεραστικό ήχο ενός bó. Φωτογραφίες από ντραμς της εποχής συχνά δείχνουν ένα κινέζικο πιατίνι στερεωμένο ανάποδα πάνω στην μπότα. Με άλλα λόγια, το ανάποδο China υπήρχε ήδη πριν από περισσότερο από έναν αιώνα.

Γιατί κινέζικα πιατίνια; Κανείς δεν το ξέρει με βεβαιότητα. Τα τουρκικά πιατίνια ήταν ακόμη δυσεύρετα στην Αμερική· η αντοχή και η τιμή μπορεί να έπαιξαν ρόλο· και εκείνος ο ήχος ταίριαζε στη ζωηρή, κάπως θορυβώδη μουσική της εποχής. Το πιθανότερο είναι ότι συνδυάστηκαν διάφοροι λόγοι.

Τη δεκαετία του 1920, τα πιατίνια τουρκικού τύπου πήραν τον πρωταγωνιστικό ρόλο, και το China έγινε ένα «εφέ» που πρόσθετε εξωτική απόχρωση σε ένα κομμάτι. Ωστόσο, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1920, ορισμένοι ντράμερ έστηναν και τα δύο και εναλλάσσονταν ανάμεσά τους, μια πρώιμη μορφή των σημερινών σετ με πολλά πιατίνια διαφορετικού χρώματος.

Το επόμενο σημείο καμπής ήταν ο πόλεμος. Τις δεκαετίες του 1940 και του 1950, οι εισαγωγές από την Κίνα διακόπηκαν και οι δυτικοί κατασκευαστές πιατινιών άρχισαν να παράγουν δικά τους πιατίνια τύπου China.

Έπειτα ήρθε η δεκαετία του 1970. Στον ντράμερ της fusion Billy Cobham αποδίδεται το ότι έπαιξε τολμηρά ένα ανάποδο China, και η προσέγγιση διαδόθηκε γρήγορα. Από εκεί και πέρα, το China έγινε απαραίτητο πιατίνι στη ροκ, στο χέβι μέταλ και στο progressive rock.

Πότε το παίζουμε;

Δεν υπάρχει ένας μόνο σωστός τρόπος να χρησιμοποιήσετε ένα China. Ορίστε μερικοί από τους πιο συνηθισμένους:

• Ως μεμονωμένη έμφαση (σε κοινά τονισμένα χτυπήματα της μπάντας ή στο τέλος ενός fill)
• Κρατώντας τον ρυθμό πάνω του, όπως σε ένα ride
• Παίζοντάς το με βουρτσάκια ή μαλέτες
• Τοποθετώντας το πάνω σε άλλο πιατίνι (stack)

Το πού θα το τοποθετήσετε και πώς θα το παίξετε εξαρτάται από εσάς.

Δεν είναι όλα τα China ίδια

Η λέξη «China» καλύπτει μεγάλο εύρος σχημάτων και ήχων. Ας δούμε την ποικιλία, με παράδειγμα τη σειρά Brilliant της VEQUS.

Σε γενικές γραμμές, υπάρχουν τρία είδη: τα «κανονικά» China χωρίς οπές, τα China με οπές (vented) και τα China μικρής διαμέτρου.

Είναι πιο γρήγορο να το ακούσετε παρά να διαβάσετε γι’ αυτό. Ακολουθούν τα China της σειράς Brilliant, το ένα μετά το άλλο.

Τι αλλάζουν οι οπές;

Την πρώτη φορά που βλέπετε ένα πιατίνι με οπές, ίσως αναρωτηθείτε γιατί να το κάνει κανείς αυτό. Οι οπές υπάρχουν σκόπιμα.

Οι οπές μειώνουν την ποσότητα του μετάλλου που πάλλεται. Ως αποτέλεσμα, γενικά θα ακούσετε αλλαγές όπως αυτές:

• Ταχύτερη απόκριση: ο ήχος βγαίνει τη στιγμή που χτυπάτε
• Μικρότερη διάρκεια (sustain): η νότα σβήνει γρήγορα, για πιο καθαρό και σφιχτό ήχο
• Ο αέρας διαφεύγει πιο εύκολα σε stack: εγκλωβίζεται λιγότερος αέρας ανάμεσα σε αυτό και στο πιατίνι από κάτω

Γι’ αυτό τα πιατίνια με οπές είναι δημοφιλής επιλογή όταν θέλετε σύντομες, κοφτές εμφάσεις ή σκοπεύετε να φτιάξετε stack.

Το αν οι οπές ανεβάζουν ή κατεβάζουν το τονικό ύψος, όμως, δεν μπορεί να ειπωθεί γενικά. Εξαρτάται από τον αριθμό, το μέγεθος και τη διάταξη των οπών. Λίγες μεγάλες οπές και πολλές μικρές είναι πολύ διαφορετικές προσεγγίσεις, ακόμη κι αν και οι δύο θεωρούνται «vented».

Ακολουθούν China 18 ιντσών της σειράς Brilliant: χωρίς οπές, VENT CHINA (12 οπές) και REVO CHINA. Επειδή το μέγεθος και η σειρά είναι ίδια, μπορείτε να ακούσετε μεμονωμένα την επίδραση των οπών.

Πώς αλλάζει ο ήχος με το μέγεθος;

Υπάρχει μια αρκετά σαφής τάση ανάμεσα στο μέγεθος ενός πιατινιού και στον ήχο του. Τα μεγαλύτερα πιατίνια είναι πιο δυνατά, πιο χαμηλά σε τονικό ύψος και έχουν μεγαλύτερη διάρκεια. Τα μικρότερα αποκρίνονται πιο γρήγορα, ακούγονται πιο ψηλά και σβήνουν γρήγορα. Το ίδιο ισχύει και για τα China.

Τα πιο συνηθισμένα μεγέθη είναι 16 και 18 ίντσες. Από 20 ίντσες και πάνω υπάρχει πολύ περισσότερο «wash», και κάποια μπορούν να παιχτούν ακόμη και σαν ride. Στο άλλο άκρο, τα China 12 ιντσών και κάτω λέγονται μερικές φορές «China splash» και χρησιμοποιούνται συχνά για σύντομες, κοφτερές εμφάσεις ή σε stack.

Έχετε υπόψη ότι αυτός είναι μόνο ένας γενικός οδηγός. Το μέγεθος δεν είναι ο μόνος παράγοντας· μετράει και το πάχος. Στο ίδιο μέγεθος, ένα παχύτερο πιατίνι τείνει να ακούγεται πιο ψηλά. Το βάρος και το φινίρισμα αλλάζουν επίσης αρκετά την εντύπωση.

Ακολουθούν τα China 16 και 18 ιντσών της σειράς Brilliant, καθώς και το μικρό VENT CHINA (MINI). Αν ακούσετε διαφορετικά μεγέθη από την ίδια σειρά, οι διαφορές γίνονται εύκολα αντιληπτές.

Συνοψίζοντας

Το China ίσως είναι το πιατίνι που διχάζει περισσότερο από κάθε άλλο. Είναι trashy και γεμάτο δύναμη, και ακριβώς αυτός ο χαρακτήρας είναι ο λόγος που παραμένει στα ντραμς για περισσότερα από εκατό χρόνια.

Έμφαση, ρυθμός ή stack: ανάλογα με τον τρόπο χρήσης, το ίδιο πιατίνι μπορεί να δείξει ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο. Ένα καλό σημείο εκκίνησης είναι να σκεφτείτε πού ταιριάζει στο στήσιμό σας.