Wat is een chinabekken?
Vorm, klank, geschiedenis en gebruik

Wat is een chinabekken?

De eerste keer dat je er een zag, vroeg je je misschien af of iemand het verkeerd had gemonteerd.

Een gewoon bekken loopt vanaf de cup in het midden flauw af naar de rand. Een china begint op dezelfde manier, maar vlak voor de rand verandert het van richting en krult de buitenrand omhoog. Tegenwoordig hebben de meeste china’s een ronde cup, net als een crash.

De klank is, in één woord, trashy en vol impact. De boventonen barsten los op het moment dat je erop slaat, en in plaats van de vloeiende opbloei van een crash krijg je een snijdende klank die er meteen uitspringt. Daarom noemen sommige drummers het gewoon een “trashbekken”.

Dan is er nog de manier van monteren. China’s worden vaak ondersteboven gemonteerd, met de cup naar de vloer gericht. Daardoor wijst de omgekrulde rand naar beneden, zodat je de rand met je stok vanaf de zijkant kunt aanslaan, net als bij een crash.

Toch gelden deze kenmerken voor veel china’s, niet voor allemaal. De vorm van de cup verschilt, sommige modellen zijn bedoeld om rechtop te monteren, en een paar zijn niet eens rond. Uiteindelijk is het misschien eerder de klank dan de vorm die een bekken tot een china maakt.

Voor de rol van crashes, rides en andere bekkens, zie Welke soorten bekkens zijn er?

De oorsprong: de Chinese bó

Zoals de naam al doet vermoeden, ligt de oorsprong in China.

Metalen slagwerk maakt al heel lang deel uit van Chinese rituele, militaire en religieuze muziek. Het bekendste voorbeeld is de bó (鈸). Die wordt in paren gebruikt: je houdt elk bekken vast aan de hoekige cup, alsof het een handvat is, en slaat ze met de voorkanten tegen elkaar. Je hoort de bó nog steeds in traditionele podiumkunsten zoals de Peking-opera. Sommige traditionele china’s in Chinese stijl hebben nog altijd een hoekige cup, hoogstwaarschijnlijk een overblijfsel van die vorm die bedoeld was om vast te houden.

De naam komt van westerlingen die bekkens met deze vorm “China”-bekkens noemden. China kent veel verwanten van de bó, elk met een eigen vorm en klank, maar in de westerse muziek worden ze allemaal samengevoegd als bekkens van het “China-type”.

Nog iets wat goed is om te weten, is het verschil in afkomst. De meeste bekkens op de drumstellen van nu stammen af van de Turkse traditie, met een rijke, opbloeiende klank. De china komt uit een andere lijn, die gewaardeerd wordt om een snijdende, trashy stem. Je zou kunnen zeggen dat de china als “effectbekken” wordt gezien omdat die andere afkomst direct in de klank doorklinkt. Voor het verhaal van het bekken zelf, zie De geschiedenis en evolutie van het bekken.

Al meer dan 100 jaar op het drumstel

Zeg “chinabekken” en de meeste mensen denken aan rock of metal. Maar de geschiedenis van de china op het drumstel gaat verrassend ver terug.

We gaan naar Amerika in de jaren 1910, toen ragtime populair was, vlak voor de geboorte van de jazz. De bekkens die je op opnames uit die tijd hoort, klinken niet als moderne bekkens; ze hebben de scherpe, doordringende klank van een bó. Op foto’s van drumstellen uit die tijd zie je vaak een Chinees bekken dat ondersteboven boven op de basdrum is gemonteerd. De ondersteboven gemonteerde china bestond met andere woorden al meer dan een eeuw geleden.

Waarom Chinese bekkens? Niemand weet het zeker. Turkse bekkens waren in Amerika nog moeilijk te krijgen; duurzaamheid en prijs hebben misschien een rol gespeeld; en die klank paste bij de levendige, ietwat rumoerige muziek van die tijd. Waarschijnlijk was het een combinatie van redenen.

In de jaren 1920 namen bekkens in Turkse stijl de hoofdrol over, en werd de china een “effect” om een nummer een exotisch tintje te geven. Toch zetten sommige drummers halverwege de jaren 1920 beide op en wisselden ze tussen de twee, een vroege vorm van de huidige opstellingen met meerdere bekkens in verschillende klankkleuren.

Het volgende keerpunt was de oorlog. In de jaren 1940 en ’50 werd de import uit China afgesneden, en westerse bekkenmakers begonnen hun eigen china-typen te maken.

Toen kwamen de jaren 1970. Fusiondrummer Billy Cobham geldt als degene die gedurfd een ondersteboven gemonteerde china bespeelde, en die aanpak verspreidde zich snel. Vanaf dat moment werd de china een onmisbaar bekken in rock, heavy metal en progressieve rock.

Wanneer speel je het?

Er is niet één juiste manier om een china te gebruiken. Dit zijn enkele van de meest gebruikelijke:

• Als los accent (op hits of aan het einde van een fill)
• Er ridepatronen op spelen om de time vast te houden
• Erop spelen met brushes of mallets
• Het op een ander bekken stapelen (stack)

Waar je het neerzet en hoe je het bespeelt, bepaal je zelf.

Niet elke china is hetzelfde

Het woord “china” omvat heel wat verschillende vormen en klanken. Laten we de variatie bekijken aan de hand van de Brilliant-serie van VEQUS.

Grofweg zijn er drie soorten: “gewone” china’s zonder gaten, vented china’s met gaten, en china’s met een kleine diameter.

Luisteren gaat sneller dan erover lezen. Hier hoor je de china’s uit de Brilliant-serie naast elkaar.

Wat veranderen de gaten?

De eerste keer dat je een bekken met gaten ziet, vraag je je misschien af waarom iemand dat zou doen. De gaten zitten er met een reden.

Gaten verminderen de hoeveelheid trillend metaal. Daardoor hoor je doorgaans veranderingen zoals deze:

• Snellere respons: de klank spreekt aan op het moment dat je slaat
• Kortere sustain: de toon sterft snel weg, voor een knapperigere, strakkere klank
• Lucht ontsnapt makkelijker in een stack: er blijft minder lucht hangen tussen dit bekken en het bekken eronder

Daarom zijn vented bekkens een populaire keuze als je korte, scherpe accenten wilt of van plan bent om te stacken.

Of gaten de toonhoogte verhogen of verlagen, valt echter niet in het algemeen te zeggen. Dat hangt af van het aantal, de grootte en de plaatsing van de gaten. Een paar grote gaten en veel kleine gaten zijn heel verschillende benaderingen, ook al vallen ze allebei onder “vented”.

Hier hoor je 18-inch china’s uit de Brilliant-serie: zonder gaten, de VENT CHINA (12 gaten) en de REVO CHINA. Omdat de maat en de serie gelijk zijn, hoor je het effect van de gaten op zichzelf.

Hoe verandert de maat de klank?

Tussen de maat van een bekken en de klank bestaat een vrij duidelijke tendens. Grotere bekkens zijn luider, lager van toon en klinken langer door. Kleinere reageren sneller, klinken hoger en sterven snel weg. Voor china’s geldt hetzelfde.

De meest voorkomende maten zijn 16 en 18 inch. Vanaf 20 inch is er veel meer wash, en sommige kun je zelfs als ride bespelen. Aan de andere kant worden china’s van 12 inch en kleiner soms “china splashes” genoemd; ze worden vaak gebruikt voor korte, snijdende accenten of in stacks.

Houd er rekening mee dat dit slechts een ruwe richtlijn is. De maat is niet de enige factor; ook de dikte speelt mee. Bij dezelfde maat klinkt een dikker bekken doorgaans hoger. Ook gewicht en afwerking veranderen de indruk behoorlijk.

Hier hoor je de 16- en 18-inch china’s uit de Brilliant-serie, plus de kleine VENT CHINA (MINI). Als je verschillende maten uit dezelfde serie hoort, pik je de verschillen er makkelijk uit.

Tot slot

De china is misschien wel het bekken waarover de meningen het sterkst verdeeld zijn. Het is trashy en vol impact, en juist dat karakter is de reden dat het al meer dan honderd jaar op het drumstel staat.

Accent, ride of stack: afhankelijk van hoe je het gebruikt, kan hetzelfde bekken een totaal ander gezicht laten zien. Nadenken over waar het in je opstelling komt, is een goed begin.