Wat doet een crashbekken?
De bekkens op een drumstel vallen naar hun rol grofweg in twee groepen uiteen. Er zijn de hi-hat en de ride, die de time vasthouden. En er is de crash, het bekken waarop je slaat voor een groot accent op de keerpunten van een nummer.
Het begin van een refrein, het einde van een fill, de laatste slag van een nummer. Een crash klinkt op de momenten in de muziek die zeggen: “precies hier”. Wat daarvoor nodig is, is een klank die opengaat op het moment dat je slaat. Vergeleken met een ride, die gemaakt is om de time vast te houden, zijn veel crashes aan de dunne kant, en daardoor reageren ze sneller.
Hij wordt ook anders bespeeld. Bij een bekken heet de koepel in het midden de cup, het vlak dat van daaruit naar buiten afloopt de bow, en het buitenste deel de rand. Houd je op een ride de time vast, dan speel je met de tip van de stok op de bow. Een crash wordt op de rand bespeeld. De schouder van de stok, het dikkere deel net achter de tip, raakt de rand onder een flauwe hoek en zwaait door. Daar begint die brede klank van het hele bekken dat in één keer aanspreekt.
Hoe zijn rol verschilt van die van andere bekkens, zoals de hi-hat en de ride, staat in Soorten bekkens.
Hoe verandert de maat de klank?
Met de maat van een bekken wordt de diameter bedoeld, en die wordt in inch aangegeven. Eén inch is ongeveer 2,5 cm, dus een bekken van 16 inch heeft een diameter van ongeveer 41 cm en een van 18 inch ongeveer 46 cm.
Bekkens die als crash worden verkocht, lopen van ruwweg 14 tot 20 inch. Binnen dat bereik zijn 16 en 18 inch de standaardmaten.
Het verband tussen maat en klank volgt een duidelijke tendens.
- Hoe groter het bekken, hoe meer volume het heeft. De toonhoogte is lager en de sustain langer
- Hoe kleiner het bekken, hoe sneller het reageert. De toonhoogte is hoger en de sustain korter
Het werkt net als bij trommels: hoe groter de trommel, hoe lager hij klinkt.
| Maat | Klanktendens | Typisch gebruik |
|---|---|---|
| 14–15 inch | Hoog en kort. Zeer snelle aanslag | Situaties met lager volume, korte accenten |
| 16 inch | Snelle respons, knapperig en strak | Allerlei accenten. Een van de standaardmaten |
| 17 inch | Tussen een 16 en een 18 in | Voor een klank tussen die twee in |
| 18 inch | Meer volume en sustain, met een bredere klank | Allerlei accenten. Een van de standaardmaten |
| 19–20 inch | Laag, luid en lang | Luid spel. Wordt soms als een ride bespeeld |
Dit is een algemene richtlijn. Ook bij dezelfde maat verandert de indruk met de dikte, die hierna aan bod komt.
16 inch of 18 inch: wat is het verschil?
Welke van de twee geschikt is als eerste crash, hangt af van de muziek die je speelt, de grootte van de ruimte, hoe hard je slaat en je smaak. Hier staan de verschillen tussen de twee naast elkaar.
Een 16-inch heeft een snelle aanslag en een kortere sustain. Hij spreekt snel aan en is snel weer weg, zodat je na een accent meteen terug kunt naar de groove. Ook het volume is gematigd, waardoor hij in kleinere ruimtes makkelijk te hanteren is.
Een 18-inch is luider en lager van toon. Door de langere sustain heeft één slag meer aanwezigheid, en hij raakt minder snel ondergesneeuwd als alles eromheen luid is. In een kleine ruimte kan hij luid aanvoelen.
Samengevat:
- Voor een knapperige klank en hanteerbaarheid: de 16-inch
- Voor de breedte en de impact van één slag: de 18-inch
- De 17-inch ertussenin is ook een mogelijkheid
Een 16 en een 18 zijn ook de standaardcombinatie wanneer er twee crashes samen worden opgesteld. Welke je ook eerst kiest, de andere kan er later bij komen.
Zelfde maat, andere dikte, andere klank
Na de maat is de dikte het volgende dat de klank bepaalt. Staan er in een productnaam of beschrijving woorden als “Thin”, “Medium” of “Heavy”, dan is dat de aanwijzing voor de dikte. Die wordt soms het “gewicht” genoemd.
Een dun bekken spreekt meteen aan, zelfs bij een lichte aanslag. Het reageert snel, de sustain is aan de korte kant en het volume is bescheiden.
Een dik bekken is het tegenovergestelde. Het heeft een stevige slag nodig om helemaal open te gaan, maar is in ruil daarvoor luider en klinkt langer door. Het snijdt door een luide mix heen.
Bij dezelfde maat klinkt het dikkere bekken hoger. Voor een lagere klank: groter of dunner.
Met andere woorden: maat en dikte vermenigvuldigen elkaar. Ook onder bekkens van 18 inch verschillen een dun en een dik exemplaar in respons, toonhoogte en sustain. Het maatgetal alleen bepaalt de klank niet.
Nog één punt. Voor dikteaanduidingen zoals “Medium” bestaat er geen gemeenschappelijke standaard tussen fabrikanten. Dezelfde aanduiding “Medium” staat bij een andere fabrikant of serie niet per se voor dezelfde werkelijke dikte. Een dikteaanduiding is een schaal om bekkens binnen dezelfde serie met elkaar te vergelijken.
Ook afwerking en gaten veranderen de klank
Sommige verschillen die je kunt zien, beïnvloeden ook de klank. Het ene is de afwerking van het oppervlak, het andere zijn gaten.
Kijk goed naar het oppervlak van de meeste bekkens en je ziet fijne groeven, zoals op een grammofoonplaat. Er zijn afwerkingen waarbij die groeven behouden blijven, met een rustigere glans, en er is de afwerking die “brilliant” wordt genoemd, gepolijst als een spiegel. Door het polijsten worden de groeven gladder, waardoor de klank er ook een beetje anders uitkomt. Toch is het verschil niet zo groot als bij maat of dikte. Vergelijk de twee bij dezelfde maat en je hoort het.
Bij een crash met gaten is de verandering duidelijker. De gaten verkleinen het trillende oppervlak, waardoor de respons doorgaans sneller is en de sustain korter. Ook mengt zich doorgaans een ruw, rauw element in de klank. Het is een type dat vaak wordt gekozen als tweede of derde crash, om een andere klankkleur toe te voegen. Hoe gaten werken, komt ook aan bod in Wat is een chinabekken?.
| Uiterlijk | Wat het is | Verband met de klank |
|---|---|---|
| Afwerking waarbij de groeven behouden blijven | Fijne groeven zichtbaar op het oppervlak. Een rustigere glans | De referentieklank voor de vergelijking |
| Brilliant-afwerking | Een oppervlak dat als een spiegel is gepolijst | De klank komt er iets anders uit. Het verschil is klein |
| Met gaten | Gaten die in het speelvlak zijn gesneden | Neigt naar een snellere respons en kortere sustain, met een ruwer element in de klank |
Waar je speelt, en hoe luid
Waar je speelt en hoe luid je speelt, bepalen de indruk ongeveer evenzeer als de klank van het bekken zelf.
Bij een kleine ruimte of spel op lager volume passen kleinere en dunnere bekkens goed, omdat ze ook bij een lichte aanslag goed aanspreken. Een groot, dik bekken gaat bij zacht spel niet helemaal open, waardoor de eigenlijke klank moeilijk naar voren te halen is.
In een luide band daarentegen raakt een klein, dun bekken doorgaans ondergesneeuwd. Als er te weinig volume is, is een stap omhoog in maat of dikte een mogelijke aanpak.
| Situatie | Richting die doorgaans past |
|---|---|
| Kleine ruimtes, spel op lager volume | Kleiner en dunner (rond 14–16 inch) |
| Repetities in een repetitieruimte, een doorsnee band | 16–18 inch als uitgangspunt |
| Luide bands, grote zalen | Groter of dikker (rond 18–20 inch) |
Ook dit gaat over tendensen. Sommige drummers in luide bands gebruiken bewust een kleine crash voor een scherp accent.
Een tweede crash erbij
Met twee crashes kun je je accenten een hoge en een lage variant geven. Hoe meer de twee in klank verschillen, hoe makkelijker ze voor verschillende dingen te gebruiken zijn.
Het eenvoudigste verschil is de maat. Combinaties met ongeveer twee inch verschil, zoals een 16 en een 18, komen veel voor, omdat de rollen zich dan duidelijk verdelen over de hogere en de lagere.
Voor de plaatsing bestaat geen regel, maar bij rechtshandige opstellingen zie je vaak een indeling met de kleinere links (aan de kant van de hi-hat) en de grotere rechts (aan de kant van de ride).
Ook wanneer bekkens als set worden gekocht, is de vierdelige combinatie van een 14-inch hi-hat, crashes van 16 en 18 inch en een 20-inch ride een standaard. De bekkensets van de VEQUS MasterCollection gebruiken deze combinatie ook.
De maat is niet de enige manier om verschil te maken. Je kunt bij dezelfde maat de dikte veranderen, of voor een van de twee een model met gaten nemen. Het idee is een klank toe te voegen die de eerste crash niet heeft.
Vergelijken op het gehoor
Tot nu toe waren het allemaal woorden, maar de snelste manier om een klank te begrijpen is ernaar luisteren. Zelf op de bekkens spelen is ideaal, maar ook video’s kunnen de verschillen laten horen. Hier zijn drie voorwaarden waardoor de verschillen makkelijker te horen zijn.
- Opnames die onder dezelfde omstandigheden zijn gemaakt. Een andere ruimte of microfoon laat zelfs hetzelfde bekken anders klinken
- Oortjes of een koptelefoon. Smartphoneluidsprekers geven lage frequenties niet goed weer, waardoor verschillen in maat moeilijker te horen zijn
- De klank binnen een groove. Een bekken dat op zichzelf te horen is, klinkt anders dan hetzelfde bekken midden in het spel
De video’s hieronder laten de crashes uit de VEQUS MasterCollection -Brilliant- in volgorde horen: 16, 17, 18 en 19 inch. Omdat het verschillende maten uit dezelfde serie zijn, hoor je wat de maat verandert.
De andere video is een vergelijking van de 18-inch crashes uit de MasterCollection. Ook bij dezelfde maat verandert de klank van serie tot serie.
De klanken van andere series en maten staan bij elkaar op de pagina SOUNDS.
Tot slot
Wat de klank van een crash bepaalt, is eerst de maat, dan de dikte en daarna de afwerking en gaten.
De standaardmaten zijn 16 en 18 inch. Welke maat en dikte passen, hangt af van hoe luid het is op de plek waar je speelt. Bij twee crashes is een paar dat verschillend klinkt makkelijker voor verschillende dingen te gebruiken.
Uiteindelijk beslist het oor. We hopen dat dit artikel je bij het vergelijken een houvast geeft.