Cymbal crash: nơi khởi nguồn năng lượng
Cymbal crash là loại bạn dùng cho các điểm nhấn và những khoảnh khắc lớn trong bài hát. Chúng thường đánh dấu sự bắt đầu của đoạn điệp khúc hoặc rơi vào các cú chốt cùng ban nhạc, nên có lẽ đây là những lá cymbal chuyên chở nhiều cảm xúc nhất trên cả bộ trống.
Từ 16 đến 18 inch là khoảng kích thước tiêu chuẩn, nhưng ngày nay ngày càng nhiều tay trống chọn kích thước lớn hơn. Kích thước và độ dày làm thay đổi tính cách rất nhiều: các mẫu mỏng hơn lan tỏa nhanh với âm thanh tinh tế, còn các mẫu dày hơn mang lại nhiều âm lượng và sức mạnh hơn.
Và gần đây, crash không chỉ còn là to và rực rỡ. Những lá crash có tính cách phức tạp hơn, được mô tả là tối (dark), khô (dry), trashy hay ấm áp, cũng đã trở nên được ưa chuộng.
Hi-hat: nơi sắc thái thể hiện rõ nhất
Hi-hat là một cặp cymbal, lá này đặt trên lá kia. Nó thường giữ nhịp xuyên suốt bài hát, nên đây là bộ phận mà cảm giác nhịp (timing) và groove của tay trống thể hiện rõ nhất.
14 inch là kích thước phổ biến nhất, nhưng hi-hat 15 inch cho tiếng thoáng (loose) và các mẫu gọn tiếng (tight) từ 13 inch trở xuống cũng được ưa chuộng.
Hi-hat không chỉ là một lá cymbal kêu “chíc chíc”. Có tiếng thoáng khi hé mở nhẹ, tiếng “chíc” khi khép lại, độ nhạy khi bạn đạp pedal: những khác biệt về sắc thái vô cùng tinh tế.
Đặc biệt trong thu âm, chỉ riêng chất âm của hi-hat thôi cũng có thể thay đổi cảm nhận về cả bài hát.
Cymbal ride: xương sống của groove
Ride là một lá cymbal lớn, chủ yếu dùng để giữ nhịp. Kích thước khoảng 20 đến 22 inch là tiêu chuẩn. Nó dày hơn crash, với tiếng dùi rõ ràng, sắc nét.
Điều người chơi mong muốn ở một lá ride rất khác nhau tùy thể loại. Trong jazz, trọng tâm là cảm giác “legato”, khi mỗi cú đánh hòa quyện tự nhiên vào lớp bồi âm lan tỏa (wash). Trong rock, xu hướng là tiếng ping rõ ràng xuyên qua ban nhạc, và tiếng chuông (bell) mạnh mẽ.
Ngày càng nhiều tay trống cũng thích “crash ride”, loại ride cũng có thể đánh crash một cách tự nhiên.
Cymbal China: hiệu ứng đầy uy lực
Cymbal China có hình dáng đặc biệt, với phần cạnh vểnh lên. Không giống cymbal thông thường, âm thanh của nó nhiều tạp âm và thô mộc.
Tên gọi “China” bắt nguồn từ gốc gác của nó trong các loại gong Trung Quốc và chũm chọe truyền thống Trung Quốc.
Ban đầu nó là thứ khá khác so với cymbal của bộ trống ngày nay. Khi thích nghi với những thể loại nhạc lớn như rock và metal, nó đã phát triển theo hướng âm thanh có attack mạnh hơn và xuyên qua tốt hơn.
Vì vậy, cymbal China mà hầu hết mọi người dùng ngày nay giữ lại những yếu tố của chũm chọe truyền thống Trung Quốc, nhưng đã phát triển theo cách riêng như một loại cymbal hiệu ứng cho âm nhạc hiện đại.
Chúng đặc biệt quen thuộc trong rock và metal, nhưng gần đây cũng xuất hiện trong pop và fusion, nơi người chơi dùng chúng như một điểm nhấn cố tình nổi bật.
Kích thước nhỏ cho attack sắc, ngắn; càng lớn thì độ lan tỏa càng bùng nổ. Sở thích của các tay trống về cymbal China rất phân hóa, khiến đây trở thành một trong những loại cymbal thể hiện rõ nhất cá tính trong cách bố trí của mỗi người.
Để tìm hiểu thêm về cymbal China, xem Cymbal China là gì?
Cymbal splash: điểm nhấn ngắn và đẹp
Cymbal splash có kích thước nhỏ, khoảng 6 đến 12 inch. Chúng có cao độ cao hơn crash, với độ ngân ngắn.
Vì tạo ra điểm nhấn chỉ lóe lên trong khoảnh khắc, chúng được dùng nhiều trong fusion, pop và lối chơi kỹ thuật. Splash không phô trương, nhưng tùy cách bạn sử dụng, nó có thể thay đổi cảm giác của cả bài hát.
Cymbal hiệu ứng: những mẫu đặc biệt ngày càng được chú ý
Trong làng trống ngày nay, không chỉ có những lá crash và ride kinh điển. Các loại cymbal hiệu ứng với chất âm đặc biệt đang ngày càng được ưa chuộng.
Khi thu âm và nội dung video có mặt ở khắp nơi, ngày càng có nhiều tình huống cần một âm thanh để lại ấn tượng ngay tức khắc, chứ không chỉ âm lượng và độ xuyên.
Tiêu biểu nhất là các loại cymbal hiệu ứng có khoét lỗ.
Cymbal có lỗ: những mẫu đặc biệt với âm thanh trashy
Cymbal có lỗ (vented) là những mẫu hiệu ứng được khoét nhiều lỗ trên thân cymbal.
Mỗi hãng có cách gọi riêng, nên bạn sẽ bắt gặp đủ loại tên gọi cho cùng một ý tưởng cơ bản.
Các lỗ thay đổi cách cymbal chuyển động trong không khí, tạo ra attack nhanh, độ ngân ngắn hơn, bồi âm nhiều tạp âm và attack có cảm giác như bùng nổ.
Chúng đang trở thành tiêu chuẩn, đặc biệt trong các thể loại nhạc lớn và metal hiện đại, nhưng gần đây cũng ngày càng được dùng nhiều trong pop và fusion như những điểm nhấn về chất âm.
Lỗ cũng không chỉ dành cho crash; bạn còn thấy chúng trên China và splash. Một lá splash nhỏ có lỗ tạo ra điểm nhấn rất sắc, còn một lá China lớn có lỗ có thể mang đến âm thanh trashy dữ dội.
Một đặc điểm khác của các loại cymbal hiệu ứng này là tên gọi khác nhau tùy hãng.
Tại VEQUS, các mẫu có vài lỗ lớn là VENT CRASH và VENT CHINA.
Các mẫu có nhiều lỗ nhỏ thuộc nhóm REVO:
- REVO CRASH
- REVO SPLASH
- REVO CHINA
Những tên gọi khác nhau này không chỉ là tên sản phẩm. Chúng còn gợi ý ý tưởng âm thanh mà mỗi hãng hướng đến.
Stack: chơi với chính tạp âm
Một cách bố trí đặc biệt được ưa chuộng trong những năm gần đây là “stack”: nhiều lá cymbal được lắp chồng lên nhau để tạo ra âm thanh khô, cố ý nhiều tạp âm.
Ví dụ:
- Splash + China
- Crash + splash
- Hai lá cymbal có lỗ chồng lên nhau
Cách kết hợp hoàn toàn tùy bạn.
Thay vì âm thanh vang ngân, đẹp đẽ của cymbal thông thường, stack cho bạn thứ âm thanh ngắn và khô:
“Kshh.”
“Pssh.”
“Tchk.”
Âm thanh khô, chắc gọn đó đặc biệt hợp với pop, hip-hop, gospel và R&B ngày nay. Hiện nay cũng có rất nhiều mẫu được làm riêng cho việc xếp chồng.
Cymbal bell: chỉ riêng phần chuông
Cymbal bell trông giống phần chuông của cymbal ride được tách ra và làm thành một lá cymbal riêng.
Nó nhỏ, nhưng có tiếng ping rất cứng và rõ. Âm sắc nghiêng về dải cao, đậm chất kim loại, với độ xuyên sắc bén.
Các tay trống progressive và kỹ thuật nói riêng thường thích chúng, vì chúng vẫn nổi rõ ngay cả trong những đoạn nhạc phức tạp. Cymbal bell cũng có thể đóng vai trò như một điểm nhấn mang tính giai điệu, một vai trò khác với crash hay China.
Kích thước và độ dày cũng thay đổi tính cách của cymbal
Không chỉ có loại cymbal. Kích thước và độ dày cũng thay đổi tính cách của cymbal rất nhiều. Nhìn chung, cymbal càng lớn thì âm thanh càng trầm và rộng; càng nhỏ thì phản hồi càng nhanh và âm thanh càng tập trung.
Lấy crash làm ví dụ: lá 16 inch thường thiên về độ xuyên, lá 18 inch thiên về sức mạnh, còn lá crash 20 inch có thể lan tỏa như một bức tường âm thanh.
Độ dày cũng rất quan trọng. Cymbal mỏng phản hồi với lực chạm nhẹ và có xu hướng mở tiếng nhanh. Cymbal dày có nhiều âm lượng và attack hơn, và vẫn nổi rõ ngay cả khi chơi lớn.
Tuy vậy, âm thanh thực tế không chỉ do độ dày quyết định. Hợp kim, kỹ thuật đánh búa, hình dạng và nhiều yếu tố khác đều tạo ra khác biệt lớn.
Vì vậy, không đơn giản là “dày thì dành cho rock” và “mỏng thì tinh tế”. Tính cách phụ thuộc vào sự cân bằng của cả lá cymbal.
Cách chế tạo cymbal: điều gì định hình tính cách của chúng
Cymbal không chỉ là một nhạc cụ tình cờ có hình dạng khác nhau. Trên thực tế, tính cách âm thanh của nó đến từ nhiều công đoạn: hợp kim, cách tạo hình, đánh búa, tiện (tạo rãnh) và nhiều hơn nữa.
Hai phương pháp được biết đến nhiều nhất là cymbal “đúc” (cast) và cymbal “tấm” (sheet).
Cymbal đúc theo phương pháp truyền thống, trong đó hợp kim nóng chảy được tạo hình thành từng lá cymbal một. Chúng thường có bồi âm phức tạp và âm thanh sâu lắng.
Cymbal tấm được làm bằng cách gia công các tấm kim loại cán sẵn, và thường có âm thanh sáng, gọn và trực diện.
Những vết lõm bạn thấy trên bề mặt cymbal là dấu vết của công đoạn gọi là “đánh búa”, một bước quan trọng có ảnh hưởng lớn đến âm thanh. Cymbal không chỉ là một tấm kim loại. Chính các công đoạn chế tạo cũng là một phần của việc thiết kế âm thanh.
Cymbal thay đổi khi bạn chơi
Vì làm bằng kim loại, tính cách của cymbal thay đổi dần dần theo quá trình sử dụng và thời gian. Quá trình oxy hóa do dấu vân tay và không khí, cùng rung động qua nhiều năm chơi, có thể làm thay đổi cả âm thanh lẫn vẻ ngoài.
Nhiều tay trống cảm thấy âm thanh “chín” dần theo thời gian: dải cao dịu xuống một chút, và bồi âm trở nên mềm mại hơn. Đó là lý do cymbal đôi khi không chỉ được xem là đồ tiêu hao, mà là một nhạc cụ cùng bạn trưởng thành.
Có tay trống yêu thích độ sắc của một lá cymbal mới tinh; người khác lại thích giọng âm đã “chín” của một lá được chơi nhiều năm.
Vệ sinh quá kỹ cũng có thể ảnh hưởng đến bề mặt hoàn thiện và âm thanh, nên nhiều người chơi thích để cymbal mang dáng vẻ đã qua nhiều năm chơi. Sự thay đổi theo thời gian này là một phần điều khiến cymbal trở thành một nhạc cụ đầy sức hút.
Không có một lá cymbal đúng duy nhất
Chỉ thông số thôi thì không thể cho bạn biết mọi điều về một lá cymbal. Ngay cả cùng kích thước và cùng dòng, kỹ thuật đánh búa và lớp hoàn thiện vẫn làm tính cách thay đổi, và âm thanh bạn cần phụ thuộc vào phong cách chơi và thể loại nhạc bạn chơi.
Chính vì vậy mà rất nhiều tay trống dành nhiều năm để tìm kiếm lá cymbal phù hợp với mình.
Cymbal định hình cảm quan và bản sắc âm nhạc của tay trống hơn gần như bất cứ thứ gì khác. Càng tìm hiểu, bạn càng thấy chúng sâu sắc.
Tại VEQUS cũng vậy, điều chúng tôi trân trọng nhất là tính cách âm nhạc, phần mà chỉ thông số thôi không thể diễn tả.