ฉาบไชน่าคืออะไร?
รูปทรง เสียง ประวัติ และวิธีใช้

ฉาบไชน่าคืออะไร?

ครั้งแรกที่เห็น คุณอาจสงสัยว่ามีคนติดตั้งฉาบผิดด้านหรือเปล่า

ฉาบทั่วไปจะลาดลงอย่างนุ่มนวลจากคัพตรงกลางไปยังขอบ ไชน่าก็เริ่มต้นแบบเดียวกัน แต่ก่อนถึงขอบเล็กน้อย จะเปลี่ยนทิศทางจนขอบด้านนอกงัดขึ้น ปัจจุบันไชน่าส่วนใหญ่มีคัพทรงกลมมน คล้ายกับแครช

ถ้าจะอธิบายเสียงด้วยคำเดียว ก็คือแทรชชี่และหนักแน่นทรงพลัง โอเวอร์โทนจะพุ่งออกมาทันทีที่ตี และแทนที่จะเบ่งบานอย่างนุ่มนวลแบบแครช คุณจะได้เสียงที่คมและพุ่งออกมาหาคุณทันที ผู้เล่นบางคนจึงเรียกมันง่าย ๆ ว่า “ฉาบแทรช”

อีกเรื่องคือวิธีติดตั้ง ไชน่ามักถูกติดตั้งแบบคว่ำ โดยให้คัพหันลงพื้น ขอบที่งัดขึ้นจึงหันลงด้านล่าง ทำให้คุณตีขอบจากด้านข้างด้วยไม้กลองได้ เหมือนกับการตีแครช

อย่างไรก็ตาม ลักษณะเหล่านี้ใช้ได้กับไชน่าจำนวนมาก แต่ไม่ใช่ทุกใบ รูปทรงของคัพมีหลากหลาย บางรุ่นออกแบบมาให้ติดตั้งแบบหงาย และบางรุ่นก็ไม่ได้เป็นทรงกลมด้วยซ้ำ ท้ายที่สุดแล้ว สิ่งที่ทำให้ฉาบใบหนึ่งเป็นไชน่าอาจเป็นเสียงมากกว่ารูปทรง

สำหรับบทบาทของแครช ไรด์ และฉาบอื่น ๆ ดูได้ที่ ฉาบมีกี่ประเภท?

ต้นกำเนิด: ป๋อ (bó) ของจีน

ตามชื่อ ต้นกำเนิดของมันอยู่ที่จีน

เครื่องกระทบโลหะเป็นส่วนหนึ่งของดนตรีพิธีกรรม ดนตรีทหาร และดนตรีทางศาสนาของจีนมาเป็นเวลายาวนาน ตัวอย่างที่รู้จักกันดีที่สุดคือป๋อ (bó) (鈸) ซึ่งใช้เป็นคู่ โดยจับคัพทรงเหลี่ยมของแต่ละใบเหมือนเป็นด้ามจับ แล้วตีประกบเข้าหากันแบบหันหน้าเข้าหากัน ปัจจุบันยังคงได้ยินในดนตรีประกอบการแสดงแบบดั้งเดิม เช่น งิ้วปักกิ่ง ไชน่าแบบจีนดั้งเดิมบางรุ่นในปัจจุบันยังคงมีคัพทรงเหลี่ยม ซึ่งน่าจะเป็นร่องรอยของรูปทรงที่ทำไว้สำหรับจับถือ

ชื่อนี้มาจากการที่ชาวตะวันตกเรียกฉาบรูปทรงนี้ว่าฉาบ “ไชน่า” ในจีนมีเครื่องดนตรีตระกูลเดียวกับป๋ออยู่มากมาย แต่ละแบบมีรูปทรงและเสียงเป็นของตัวเอง แต่ในดนตรีตะวันตก ทั้งหมดถูกจัดรวมเป็นฉาบ “ประเภทไชน่า”

อีกเรื่องที่น่ารู้คือความแตกต่างของสายวิวัฒนาการ ฉาบส่วนใหญ่บนกลองชุดในปัจจุบันสืบทอดมาจากขนบของตุรกี ซึ่งให้เสียงที่อิ่มและเบ่งบาน ส่วนไชน่ามาจากอีกสายหนึ่ง ซึ่งได้รับความนิยมจากเสียงที่คมและแทรชชี่ อาจกล่าวได้ว่าไชน่าถูกมองเป็น “ฉาบเอฟเฟกต์” เพราะต้นกำเนิดที่ต่างกันสะท้อนออกมาในเสียงอย่างชัดเจน สำหรับเรื่องราวของฉาบเอง ดูได้ที่ ประวัติและวิวัฒนาการของฉาบ

อยู่บนกลองชุดมากว่า 100 ปี

พอพูดถึง “ฉาบไชน่า” คนส่วนใหญ่จะนึกถึงร็อกหรือเมทัล แต่ประวัติของไชน่าบนกลองชุดนั้นย้อนไปได้ไกลกว่าที่คิด

ฉากคืออเมริกาในทศวรรษ 1910 ยุคที่แร็กไทม์ได้รับความนิยม ก่อนการถือกำเนิดของแจ๊สไม่นาน ฉาบที่ได้ยินในแผ่นเสียงยุคนั้นไม่ได้มีเสียงเหมือนฉาบสมัยใหม่ แต่มีเสียงแหลมคมทะลุทะลวงแบบป๋อ ภาพถ่ายกลองชุดในยุคนั้นมักแสดงฉาบจีนที่ติดตั้งแบบคว่ำไว้บนกระเดื่อง กล่าวคือ ไชน่าแบบคว่ำมีมาตั้งแต่กว่าหนึ่งศตวรรษที่แล้ว

ทำไมต้องเป็นฉาบจีน? ไม่มีใครรู้แน่ชัด ฉาบตุรกียังหาได้ยากในอเมริกา ความทนทานและราคาอาจมีส่วน และเสียงแบบนั้นก็เข้ากับดนตรีที่คึกคักและออกจะเอะอะในยุคนั้น ส่วนใหญ่น่าจะเป็นหลายเหตุผลรวมกัน

ในทศวรรษ 1920 ฉาบสไตล์ตุรกีขึ้นมาเป็นตัวหลัก และไชน่ากลายเป็น “เอฟเฟกต์” ที่ใช้เพิ่มกลิ่นอายแปลกใหม่ให้เพลง แต่ถึงกลางทศวรรษ 1920 มือกลองบางคนก็ติดตั้งทั้งสองแบบและสลับใช้ไปมา ซึ่งเป็นรูปแบบแรกเริ่มของการเซ็ตอัปฉาบหลายใบที่มีสีสันเสียงต่างกันอย่างในปัจจุบัน

จุดเปลี่ยนต่อมาคือสงคราม ในทศวรรษ 1940 และ 1950 การนำเข้าจากจีนถูกตัดขาด และผู้ผลิตฉาบตะวันตกก็เริ่มผลิตฉาบประเภทไชน่าของตัวเอง

จากนั้นก็มาถึงทศวรรษ 1970 มือกลองฟิวชันอย่างบิลลี ค็อบแฮม (Billy Cobham) ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ตีไชน่าแบบคว่ำอย่างกล้าหาญ และวิธีนี้ก็แพร่หลายอย่างรวดเร็ว นับจากนั้น ไชน่าก็กลายเป็นฉาบที่ขาดไม่ได้ในดนตรีร็อก เฮฟวีเมทัล และโปรเกรสซีฟร็อก

เล่นตอนไหน?

ไม่มีวิธีใช้ไชน่าที่ถูกต้องเพียงแบบเดียว ต่อไปนี้คือวิธีที่พบบ่อยที่สุดบางส่วน:

• ใช้เป็นแอคเซนต์แบบตีครั้งเดียว (ในจังหวะเน้นหรือตอนจบฟิล)
• ตีต่อเนื่องเพื่อคุมจังหวะแบบไรด์
• เล่นด้วยแปรงหรือไม้มัลเล็ต
• วางซ้อน (สแต็ก) บนฉาบอีกใบ

จะวางไว้ตรงไหนและเล่นอย่างไร ขึ้นอยู่กับคุณ

ไชน่าไม่ได้เหมือนกันทุกใบ

คำว่า “ไชน่า” ครอบคลุมทั้งรูปทรงและเสียงที่หลากหลาย ลองมาดูความหลากหลายนี้ โดยใช้ซีรีส์ Brilliant ของ VEQUS เป็นตัวอย่าง

โดยรวมแล้วมีสามแบบ: ไชน่า “แบบปกติ” ที่ไม่มีรู ไชน่าแบบมีรู (vented) และไชน่าขนาดเล็ก

ฟังเสียงจริงเข้าใจได้เร็วกว่าอ่าน ต่อไปนี้คือไชน่าของซีรีส์ Brilliant ที่เล่นเปรียบเทียบกัน

รูทำให้อะไรเปลี่ยนไป?

ครั้งแรกที่เห็นฉาบที่มีรู คุณอาจสงสัยว่าทำไมต้องเจาะรู แต่รูเหล่านี้มีขึ้นอย่างตั้งใจ

รูช่วยลดปริมาณโลหะที่สั่นสะเทือน ผลที่ได้คือโดยทั่วไปคุณจะได้ยินการเปลี่ยนแปลงดังนี้:

• ตอบสนองเร็วขึ้น: เสียงออกมาทันทีที่ตี
• ซัสเทนสั้นลง: เสียงจางหายเร็ว ให้เสียงที่กระชับและแน่นขึ้น
• อากาศระบายออกได้ง่ายขึ้นเมื่อวางซ้อน: อากาศถูกกักไว้ระหว่างไชน่ากับฉาบใบล่างน้อยลง

ด้วยเหตุนี้ ฉาบแบบมีรูจึงเป็นตัวเลือกยอดนิยมเมื่อคุณต้องการแอคเซนต์ที่สั้นและคม หรือวางแผนจะวางซ้อน

อย่างไรก็ตาม รูจะทำให้ระดับเสียงสูงขึ้นหรือต่ำลงนั้น ไม่สามารถสรุปแบบเหมารวมได้ ขึ้นอยู่กับจำนวน ขนาด และการจัดวางของรู รูขนาดใหญ่ไม่กี่รูกับรูขนาดเล็กจำนวนมากเป็นแนวทางที่ต่างกันมาก แม้ทั้งคู่จะนับเป็นแบบ “มีรู” ก็ตาม

ต่อไปนี้คือไชน่าขนาด 18 นิ้วของซีรีส์ Brilliant แบบไม่มีรู VENT CHINA (12 รู) และ REVO CHINA เนื่องจากขนาดและซีรีส์เหมือนกัน คุณจึงได้ยินผลของรูเพียงอย่างเดียว

ขนาดทำให้เสียงเปลี่ยนไปอย่างไร?

ขนาดของฉาบกับเสียงมีแนวโน้มที่ค่อนข้างชัดเจน ฉาบที่ใหญ่กว่าจะดังกว่า เสียงต่ำกว่า และมีซัสเทนยาวกว่า ส่วนฉาบที่เล็กกว่าจะตอบสนองเร็วกว่า เสียงสูงกว่า และจางหายเร็ว ไชน่าก็เช่นเดียวกัน

ขนาดที่พบบ่อยที่สุดคือ 16 และ 18 นิ้ว ตั้งแต่ 20 นิ้วขึ้นไปจะมีวอช (เสียงกระจายฟุ้ง) มากขึ้นมาก และบางใบยังตีต่อเนื่องแบบไรด์ได้ด้วย ส่วนอีกด้านหนึ่ง ไชน่าขนาด 12 นิ้วลงไปบางครั้งเรียกว่า “ไชน่าสแปลช” และมักใช้สำหรับแอคเซนต์สั้น ๆ ที่คม หรือใช้วางซ้อน

โปรดจำไว้ว่านี่เป็นเพียงแนวทางคร่าว ๆ ขนาดไม่ใช่ปัจจัยเดียว ความหนาก็มีผลเช่นกัน ในขนาดเดียวกัน ฉาบที่หนากว่ามีแนวโน้มจะให้เสียงสูงกว่า น้ำหนักและผิวงานก็เปลี่ยนความรู้สึกของเสียงได้ค่อนข้างมาก

ต่อไปนี้คือไชน่าขนาด 16 และ 18 นิ้วของซีรีส์ Brilliant รวมถึง VENT CHINA (MINI) ขนาดเล็ก การฟังขนาดต่าง ๆ จากซีรีส์เดียวกันทำให้แยกความแตกต่างได้ง่าย

สรุป

ไชน่าอาจเป็นฉาบที่แบ่งความเห็นของผู้คนได้ชัดเจนที่สุด เสียงแทรชชี่ที่หนักแน่นทรงพลัง และบุคลิกนี้เองคือเหตุผลที่ทำให้มันอยู่บนกลองชุดมานานกว่าหนึ่งร้อยปี

แอคเซนต์ ไรด์ หรือวางซ้อน: ฉาบใบเดียวกันสามารถแสดงโฉมหน้าที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง ขึ้นอยู่กับวิธีใช้ การคิดว่าจะวางมันไว้ตรงไหนในการเซ็ตอัปของคุณ คือจุดเริ่มต้นที่ดี